Bisitari agurgarria, ongi etorri Plazako Andra Mariari eskainitako ermita honetara. Tenplu hau Erdi Aro Behean eraiki zen, Jainkoaren Amari Ziekoko herritarren debozio handiagatik.
1761ean Ziekoko herritarrak oso kezkatuta zeuden, “Plazako Birjinaren” ermita gotikoa lurreratzeko zorian zegoelako. Bere egoera hondatua zen benetan eta lur-jotze-arrisku argia zegoen. Horregatik erabaki zen Hiribilduko Zaindariaren tailua San Andresen parrokia-elizara mugitzea eta eraikin berria eraikitzea pentsatzea serio.
Birjinari herriko debozioak Ziekoko herritarren bihotzak hunkitu zituen Andra Mariari eskainitako tenplu berri bat eraikitzeko. 1763tik 1765era eraiki zen eta Bernardino Ruiz de Azcárragaren lana da, arkitekto eta hargina. Orain zuk bisitatzen duzuna da.

“Ardoa bere kontsumorako ematen zien mahastiko bere bi, hiru edo lau gizalan hiribilduko populazio apalenak ere ermitako eraikuntzaren zerbitzura jar zezala lortu zuen Mariari maitasun handiak.” (Gizalan: 200 mahasti)
Hegoaldeko fatxadan dagoen atetik sartu eta gero, zure bisita has zaitez. Oinplano oktogonaleko tenplua da, neurri txikikoa, eta zortzi aingeru txikirekin inguratutako medailoian amaitzen dituzten nerbio batzuek zeharkatutako esferaerdi-formako ganga koroatzen du. Hartan, usoa, gure bizitza Argiz betetzen duen Espiritu Santuko sinboloa, ikus daiteke, kupulako paretetan egindako zulo bezala, ermita argitasunez betetzen dutenak. Badirudi multzo osoak jasotzen gaituela.
Zure begirada goitik jaitsi eta tenpluko atzealdera joan. Mendebaldeko horman, aitzinean “Corpus Christi” prozesioan erabilitako kustodia ederra dago. ezkerretara, arkupean, errotze handia duten hiru santuen tailuak daude; Ostiako San Gregorio, Errioxan eta Nafarroan debozio handiko santua; San Bizente, eskuineko eskuan palma duena, martirioaren sinboloa, eta San Anastasio, 628ko urtarrilaren 22an burua moztu zen monje persiarra. San Bizenteren heriotzako data bera da, nahiz eta urte desberdinekoa den. Horregatik, San Bizentek eta San Anastasiok kultua partekatzen dute askotan, batez ere Italian, baina baita euskal lurretan ere.
Datorren arkuterian, San Sebastian eta San Roke tailuek Gurutziltzatu leunari laguntzen diote. San Sebastianen irudikapen ikonografikoa klasikoa da. Santu hau zuhaitz bati lotuta dago, eta geziz sastakatuta du gorputza, hori baita haren martiritzaren sinboloa, Jesukristoren partaide izateagatik.
Bitartean, San Rokek, erromesez jantzita, zangoa zauriturik erakusten du izurrien ondorioz. Txakur bat du alboan: egunero jaten ematen zuen eta bere gaitza Jainkoaren Probidentziaz sendatu izanaren sinboloa.
Erdi Aroko garaian bi santu hauengatik debozio handia izan zuen herriak izurrien aurkako eta hilzorian zeudenen zaindariak izateagatik. Horregatik, Europa osoko tenplu desberdinetan elkarrekin maiz ikusten da.

Orain, lagun maitea, lehenengo ilarako eserlekuan jar zaitezke, absideko erretaulen multzoa adi eta lasai aztertzeko. Ezkerretatik eskuinetara, San Joseren erretaula; Plazako Birjinari, herriko zaindaria, eskainitako erdiko erretaula-baldakinoa; eta azkena, San Antonioren erretaula daude.
Alboko erretauletatik has gaitezen. Ezkerretara San Joseri eskainitako erretaula dago, Mariaren senarra, zeinen tailuak, kalitate artistiko handikoa, Jainko Haurtxoa kulunkatzen baitu. Bitartean, eskuineko erretaulan, Paduako San Antoniok, era berean, Jesus Haurtxoa sostengatzen du. San Gaitanez gain, haien besoetan Haurrarekin irudikatzen zaizkien santu bakarrak direla nabarmendu behar da.
Plazako Birjinaren ermita, hiribilduko bihotzean kokatuta, lurrarekin eta bere mahastiekin, Mariarekiko bere jendeen erlazioaren lekukotasuna da. Bere harriak haien zelaietako erraietatik atera ziren, gure Salbatorea Mariaren sabeletik jaiotzen den bezala.
Erdiko erretaulak, Plazako Birjinari eskainitakoa, Ziekoko zaindaria, ez du zerikusirik albokoekin, egikera eta kalitateari dagokienez. Sebastian de Oyarzabalen, erretaula egile ospetsua, lana da. Oyarzabal barroko klasizistenako ordezkarien bat da eta lau lan bikain egin zituen herrian: erretaula nagusia eta bi albokoak San Andresen parrokia-elizan eta begiesten duzuna. Honek guztiak denbora haietako Ziekoko garrantzia eta botere ekonomikoa azpimarratzen ditu.
Plazako Andra Mariaren tailua aterpetzeko pentsatuta dago erretaula-baldakinoa, eta bi atal desberdinak ondo ikus daitezke.
Goiko atalak, baldakinoa, “Plazako Birjina” erakusteko balio du, Andra Mari ederra gotikoa XIV. mendearen amaieretako. Tailuak bere eskuineko eskuan lore bat du, Haurra sostengatzen du bere beste eskuan berriz. Bereziki Jesus Haurra nabarmentzen da gu bedeinkatzeko jarreran eta mundua bere eskuan eramanez. Bada, sinbolismoaz betetako edertasun handiko eskultura, aspalditik Ziekoko biztanleek neurrigabeko gurtza dutena.
Eskultura-multzo bikainaren beheko aldean, ia oharkabean bezala, ermita honetako altxorrik handiena aurkituko dugu: Jainkoaren Presentzia Eukaristikoa Sagrarioan. Kristo biziak maite zaitu, itxaroten zaitu eta gure alboan da beti.

“Dena grazia da, dena Jainkoaren dohaina da, guganako baldintza gabeko maitasunari esker”
Amaitzera doa Plazako Andra Mariaren ermitako bisita, zeinetan uztartu baititugu artea eta fedea. Bisita atsegina gertatu izana opa dizugu. Santuen bizitzetan sakondu nahi izanez gero, esteka batzuk atxiki dizkiogu testuari. Nolanahi ere, tenplutik irten eta zure bideari jarraitu aurretik, gonbita egin nahi dizugu otoitzerako eta hausnarrerako tartetxo bat har dezazun. Eseri eliza honi izena ematen dion Gure Amaren irudi abegitsuaren aurrean, eta hausnar egin haren bizitza jaierazko eta esker onekoaz. Edo gurtu eta loriatu Jainkoa Sagrarioaren aurrean. Horretarako, eskuragarri dituzu hainbat otoitz, nor bere baitara biltzeko une honetan lagungarri gerta dakizkizukeenak.
EGUNEKO EBANGELIOA / ARROSARIOA / VIA CRUCIS / VIA LUCIS
Hiru egunera, ezteiak izan ziren Galileako Kanan, eta han zen Jesusen ama. Jesus eta beronen ikasleak ere gonbidatu zituzten ezteietara. Eta ardoa amaitu baitzen, esan zion amak Jesusi: –Ez dute ardorik. Jesusek erantzun zion: –Utz nazazu bakean, emakume. Oraino ez da etorri nire ordua. Jesusen amak honela esan zien zerbitzariei: «Egin horrek esango dizuena».
Hiru gauza ditugu oraindanik, iraunkor direnak: sinesmena, itxaropena eta maitasuna. Baina hiruretan handiena MAITASUNA da.
(1 Kor. 13, 13)
Asko baduzu; asko.
Gutxi baduzu; gutxi.
Ezer ez baduzu, ezer ez.
ERMITATIK IRTETEAN, EGIN ZURE DOHAINTZA
PLAZAKO BIRJINARI HIMNOA
Oh, Virgen de la Plaza, Madre del Salvador,
Nobles hijos de Elciego, con cálido fervor
y fe que los abraza imploran tu favor,
dulce Patrona nuestra, danos tu bendición.
Desde los años remotos en tan sagrada mansión,
Padres e hijos muy devotos ante tu imagen bendita,
dejaron página escrita con labios y Corazón.
Oh, Virgen de la Plaza, Madre del Salvador,
Nobles hijos de Elciego con cálido fervor.
Nosotros agradecidos, con esta antorcha dorada
por esa ruta heredada, iremos siembre hacia Dios.
Segura nuestra mirada y fieles siempre a tu amor.
Oh, Virgen de la Plaza, Madre del Salvador,
Nobles hijos de Elciego con cálido fervor.
Gracias oh Madre querida, mira estos campos y hogares,
restaña nuestras heridas, alivia nuestros pesares,
pues rendidos a tus pies nos das tu amor a raudales.
Oh, Virgen de la Plaza, Madre del Salvador,
Nobles hijos de Elciego con cálido fervor.
AGUR MARIA
Agur Maria graziaz betea,
Jauna da zurekin,
bedeinkatua zera zu andre guztien artean
eta bedeinkatua da zure sabeleko fruitua Jesus.
Santa Maria Jaungoikoaren Ama
erregutu ezazu gu bekatarion alde
orain eta gure heriotzako orduan.
Amen.
SALBE
Agur Erregina, Ama errukiorra
gure bizitza, gozotasun eta itxaropena, agur.
Zuri deiez gatozkizu Ebaren ume erbestetuok.
Antziz eta negarrez gatozkizu negar herri honetan.
Ea bada gure bitarteko andrea.
Zure begi errukitsu horiek gugana jaitsi itzazu
Eta erbeste honen ondoren erakusguzu Jesus,
zure sabeleko seme onetsi hori.
Oh, Bihotz bigun! Oh, Errukior! Oh, Maria, Birjina Gozoa!
Gure alde otoitz egizu Jaungoikoaren Ama done horrek
Jesukristo gure Jaunaren agintaritzak jadetsi ditzagun. Amen.
– – – – –
Salve Regina, Mater misericordiae,
Vita dulcedo et spes nostra salve.
Ad te clamamus exsules filii Hevae.
Ad te suspiramus gementes et flentes,
in hac lacrimarum valle.
Eja ergo advocata nostra,
illos tuos misericordes oculos ad nos converte.
Et Jesum benedictum fructum ventris tui
nobis post hoc exsilium ostende.
O clemens, o pia, o dulcis Virgo Maria.



